'The Children', over verantwoordelijk zijn


25-10-2019 / Stadsschouwburg Groningen / Het Nationale Theater / 'The Children' - toneelstuk van Lucy Kirkwood - met Antoinette Jelgersma, Stefan de Walle en Sylvia Poorta

Het gaat in 'The Children' om verantwoordelijkheid, in twee betekenissen.

Het gaat erom dat je aanvaardt verantwoordelijk te zijn voor wat je hebt gedaan en nagelaten. Dat is wat anders dan de 'schuld op je nemen'. Ik ben allergisch voor al die schuldbekentenissen, ook van politici. 'Schuld' in het maatschappelijk debat, anders dan in bijvoorbeeld het strafproces, heeft iets 'gemakkelijks'., iets ongrijpbaars. Waar het om gaat, is het nemen van verantwoordelijkheid, individueel, collectief: als mens, als generatie, als onderdeel van een samenleving.

Verantwoordelijkheid aanvaarden heeft een enorme kracht en duidelijkheid. Je staat voor wat je deed, naliet, zei, niet zei. Je gaat het niet uit de weg, en dat is het begin van de volgende stap: je verantwoordelijkheid nemen. En als het zo uit komt, betekent het de rotzooi opruimen, die je hebt veroorzaakt, als mens, als generatie, als samenleving. En ook dat ga je niet uit de weg.

De setting van 'The Children' is een huiskamer met een open keuken. Het huis van Hazel en Robin is een onderkomen, waarheen ze gevlucht zijn, nadat 'de ramp zich voltrokken heeft'. Het huis ligt net buiten 'de zone'. De 'ramp' is hier een gigantisch ongeluk met een kerncentrale (a la Fukushima), maar staat symbool voor alle rampen, die zich nu voltrekken, snel of langzaam.

Als Rose het huis van Hazel en Robin binnenstapt met haar rolkoffertje, dan ontstaat geleidelijk aan duidelijkheid over het aanvaarden van de verantwoordelijkheid voor de ramp, en uiteindelijk ook over het nemen van verantwoordelijkheid voor het opruimen van de rotzooi.

Vooral Hazel is niet onmiddellijk bereid om de vanzelfsprekendheden haar 'vorige leven' op te geven, maar die vanzelfsprekendheden zijn er al niet meer: het grootste deel van de dag geen elektriciteit, het water uit de kraan kan je niet meer drinken, de koeien zijn al dood. Maar als de stap van het nemen van de verantwoordelijkheid zich opdringt, impliciet, niet expliciet, dan belt zij de taxi. En voordat die arriveert, neemt zij de verantwoordelijkheid voor zichzelf in een weergaloos slotakkoord.


Michiel van de Kasteelen